Sztuczna inteligencja jest już częścią naszego świata. Uczniowie, którzy ukończą szkołę w ciągu najbliższych pięciu lat, wejdą na rynek pracy, na którym biegłość w posługiwaniu się narzędziami AI będzie oczekiwana, a nie opcjonalna. Jednak biegłość nie oznacza zależności. Prawdziwe pytanie dla szkół nie brzmi, czy pozwolić na AI w klasie. Chodzi o to, jak nauczyć uczniów korzystać z niej dobrze, myśleć krytycznie o tym, co generuje, i wiedzieć, kiedy ją odłożyć i polegać na własnym myśleniu.
Organizacja Matury Międzynarodowej (IB) zajęła jasne stanowisko: narzędzia AI nie będą zakazane. Zamiast tego oczekuje się, że szkoły pomogą uczniom korzystać z nich etycznie i przejrzyście, zgodnie z zasadami uczciwości akademickiej IB. W Międzynarodowej Amerykańskiej Szkole w Warszawie nasze podejście opiera się na tych samych fundamentach.
Stanowisko IB w sprawie AI
IB zaktualizowało swoją Politykę Uczciwości Akademickiej, włączając dedykowane wytyczne dotyczące korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji. Stanowisko jest jednoznaczne: treści wygenerowane przez AI nie są uznawane za pracę własną ucznia, chyba że są odpowiednio cytowane i opatrzone przypisami. Uczniowie muszą w przejrzysty sposób informować, jak i gdzie wykorzystali AI w każdej ocenianej pracy.
IB stosuje dwie kluczowe zasady. Po pierwsze, jeśli uczeń korzysta z AI, aby lepiej się uczyć – jest to dopuszczalne. Po drugie, jeśli uczeń korzysta z AI, aby stworzyć pracę, którą potem przedstawia jako własną – jest to niedopuszczalne. Rozróżnienie polega na tym, czy narzędzie służy pogłębianiu zrozumienia, czy też pomijaniu samodzielnego myślenia.
Ma to znaczenie, ponieważ narzędzia AI nie znikną. IB porównało je do kalkulatorów, korektorów pisowni i oprogramowania tłumaczeniowego – technologii, które zmieniły sposób wykonywania pracy, ale nie wyeliminowały potrzeby zrozumienia. Szkoły, które zakazują AI, wypychają jej użycie do podziemia. Szkoły, które pozwalają na nią bez struktury, kończą z uczniami, którzy nie potrafią odróżnić generowania treści od prawdziwej nauki. Podejście IB – i nasze – znajduje się pośrodku: uczymy uczniów korzystać z tych narzędzi krytycznie i uczciwie.
Jak to wygląda na różnych poziomach nauczania w Międzynarodowej Amerykańskiej Szkole w Warszawie
Stosujemy podejście etapowe, dostosowane do poziomu rozwoju uczniów.
W pierwszych latach nauki, od przedszkola do klasy 5, narzędzia AI nie są wykorzystywane w klasie. Na tym etapie nacisk kładziony jest na budowanie umiejętności, których żadna technologia nie zastąpi: czytanie, pisanie odręczne, formułowanie argumentów własnymi słowami, rozwiązywanie problemów krok po kroku. Te podstawowe umiejętności mają teraz większe znaczenie niż kiedykolwiek, właśnie dlatego, że AI ułatwia ich pomijanie. Dziecko, które nigdy nie nauczy się samodzielnie pisać akapitu, będzie miało trudności z oceną, czy akapit wygenerowany przez AI jest jakościowo dobry.
W klasach 6-8 uczniowie zaczynają pracować z AI pod nadzorem nauczyciela. Poznają możliwości tych narzędzi, testują, gdzie zawodzą, i porównują wyniki AI z własnym myśleniem. Nauczyciele projektują zajęcia, na których uczniowie oceniają odpowiedzi generowane przez AI pod kątem dokładności, stronniczości i głębi. Celem nie jest szkolenie uczniów w korzystaniu z AI jako skrótu. Chodzi o rozwijanie krytycznego spojrzenia, którego będą potrzebować przez resztę życia.
W szkole średniej, klasy 9-12, uczniowie korzystają z AI jako części procesu akademickiego i twórczego, z jasnymi oczekiwaniami dotyczącymi oryginalności i cytowania. W ramach Programu Dyplomowego IB jest to bezpośrednio zgodne z zaktualizowaną Polityką Uczciwości Akademickiej IB. Uczniowie uczą się deklarować użycie AI w sposób przejrzysty, krytycznie oceniać badania wygenerowane przez AI i tworzyć oryginalne prace odzwierciedlające autentyczne zrozumienie. Kryteria oceniania IB nagradzają oryginalne myślenie, a nie cytowane lub wygenerowane teksty.
Formalna ogólnoszkolna polityka dotycząca AI jest w trakcie finalizacji i zostanie udostępniona rodzinom w najbliższych miesiącach. Przedstawione tu ramy odzwierciedlają zasady, którymi już kierujemy się w praktyce szkolnej.
Kreatywność i oryginalne myślenie na pierwszym miejscu
AI dobrze radzi sobie z tworzeniem kompetentnych pierwszych wersji, streszczaniem informacji i szybkim generowaniem pomysłów. Ale kompetencja to nie to samo co kreatywność. Uczeń, który używa AI do napisania wypracowania, ma gotowy produkt. Uczeń, który pisze wypracowanie samodzielnie, rozwija swój umysł.
W Międzynarodowej Amerykańskiej Szkole w Warszawie nie zależy nam na uczniach, którzy potrafią szybko tworzyć dopracowane prace. Zależy nam na uczniach, którzy potrafią przemyśleć problem od podstaw, dostrzec nieoczekiwane powiązania i wnieść coś autentycznie swojego.
Dlatego ważne są programy takie jak nasza nadchodząca Strefa Innowacji. Uczniowie będą prezentować oryginalne pomysły przed komisją, bronić swojego myślenia pod presją i udowadniać, że ich praca jest naprawdę ich. Żaden chatbot nie może tego za nich zrobić. To jest kreatywność. To jest myślenie krytyczne. Tego szukają uczelnie i pracodawcy.
Narzędzia AI są częścią zestawu narzędzi. Nie są całym zestawem.
Co to oznacza dla rodzin
Niektórzy rodzice martwią się, że ich dzieci zostają w tyle, jeśli nie korzystają z AI stale. Inni martwią się odwrotnie – że AI zastępuje prawdziwą naukę. Obie obawy są uzasadnione i obie wynikają z tego samego: chęci zapewnienia dziecku jak najlepszej przyszłości.
Nasze podejście ma na celu dać uczniom pewność siebie w posługiwaniu się tymi narzędziami, nie pozwalając jednocześnie, by narzędzia zastąpiły myślenie. Dwuczęściowy test IB jest przydatną wskazówką również dla rodzin. Czy Twoje dziecko korzysta z AI, żeby się uczyć? Dobrze. Czy Twoje dziecko korzysta z AI, żeby uniknąć pracy? To jest granica.
Uczeń, który ukończy Międzynarodową Amerykańską Szkołę w Warszawie, będzie wiedział, jak efektywnie korzystać z AI. Będzie też wiedział, jak pracować bez niej. Nie wpadnie w panikę, gdy narzędzie będzie niedostępne, bo jego własne umiejętności są solidne. Będzie potrafił odróżnić dobrze uargumentowaną tezę od pewnie sformułowanego domysłu.
Jeśli mają Państwo pytania dotyczące korzystania z AI w klasie dziecka, najlepszą osobą do rozmowy jest wychowawca. Każdy nauczyciel w Międzynarodowej Amerykańskiej Szkole w Warszawie uczestniczy w ciągłym doskonaleniu zawodowym w zakresie odpowiedzialnej integracji AI, kierując się zarówno wytycznymi IB, jak i naszą rozwijającą się polityką szkolną.
Już w trakcie realizacji
AI nie zniknie. Uczniowie siedzący dziś w naszych klasach będą z nią pracować przez resztę swoich karier. Naszym zadaniem jest upewnić się, że to oni mają kontrolę – nie odwrotnie.
Zaczyna się to od solidnych fundamentów w pierwszych latach nauki, kierowanej eksploracji w klasach średnich i pewnego, krytycznego korzystania w szkole średniej – wszystko zakorzenione w zasadach uczciwości akademickiej i przejrzystości IB.
W Międzynarodowej Amerykańskiej Szkole w Warszawie ta praca już trwa.
