Szkołę amerykańską warto wybrać, jeśli dziecko będzie prawdopodobnie starać się o studia w USA lub Kanadzie albo jeśli zależy Państwu na szerokim programie do końca szkoły i na ocenach zbieranych rok po roku. Szkołę brytyjską warto wybrać, jeśli dziecko najpewniej wróci do szkoły w Wielkiej Brytanii albo dobrze znosi duże egzaminy zewnętrzne w wieku 16 lat i chce potem uczyć się już tylko trzech lub czterech przedmiotów.
Nie wiedzą Państwo jeszcze, gdzie dziecko będzie studiować? Warto wtedy szukać programu IB Diploma, czyli matury międzynarodowej: to dwuletni program, który może zamykać każdy z tych systemów, a dyplom jest uznawany w ponad 150 krajach. Żaden system nie jest lepszy. Sami jesteśmy międzynarodową szkołą amerykańską i mówimy o tym otwarcie, ale fakty poniżej dotyczą każdej szkoły, a czego uczymy w IAS, wyjaśniamy na końcu.
Porozmawiaj z działem rekrutacji o wieku dziecka i jego obecnej szkole.
Jak zbudowane są oba systemy
Szkoła amerykańska numeruje klasy jako Grades: najpierw Kindergarten, potem Grade 1 do 12. Stany Zjednoczone nie mają krajowej podstawy programowej. O programie decydują stany, okręgi szkolne i same szkoły, dlatego szkoła amerykańska za granicą układa program sama i zwykle poddaje go ocenie instytucji akredytującej, a uczeń zachowuje szeroki zestaw przedmiotów do samej klasy 12, tyle że pod koniec ma coraz większy wybór.
Szkoła brytyjska numeruje je jako Years: najpierw Reception, potem Year 1 do 13. Szkoły państwowe w Anglii realizują krajowy program, a brytyjskie szkoły za granicą zwykle się na nim opierają, więc dziecko, które przenosi się ze szkoły w Anglii do szkoły brytyjskiej w innym kraju, zastaje na ogół te same roczniki i te same egzaminy. Największa zmiana przychodzi w wieku 16 lat. Po Year 11 większość uczniów zostaje przy trzech przedmiotach, czasem czterech, i tylko im poświęca Year 12 i 13.
Szkocja ma własny system. Pisząc tu o systemie brytyjskim, mamy na myśli model angielski.
Jak oceniane są dzieci
Model amerykański to ocenianie ciągłe. Na ocenę z każdego kursu w każdym semestrze składają się prace domowe, projekty, kartkówki i sprawdziany, większość z nich sprawdzają sami nauczyciele, a ukończenia szkoły nie rozstrzyga żaden egzamin państwowy.
Model brytyjski prowadzi do egzaminów zewnętrznych. W angielskich szkołach podstawowych w Year 6 są krajowe testy, które wielu rodziców nadal nazywa SATs i które nie mają nic wspólnego z amerykańskim SAT, potem większość uczniów zdaje GCSE lub IGCSE na koniec Year 11, a na koniec Year 13 A-level, zwany czasem maturą brytyjską, i wszystkie te prace sprawdza ktoś spoza szkoły.
Dziecku, które pracuje równo przez cały rok, a na egzaminach się spala, zwykle łatwiej w pierwszym modelu. Dziecko, które nie lubi stałego oceniania i najlepiej wypada w decydującym momencie, często woli drugi.
Grade, Year czy klasa: gdzie trafi moje dziecko?
Numer brytyjskiego Year jest o jeden wyższy niż amerykańskiego Grade. Year 7 to Grade 6. Year 12 to Grade 11. W Polsce liczy się jeszcze inaczej, bo rocznikami, dlatego polska klasa zależy od miesiąca urodzenia.
| Wiek 1 września | Grade (USA) | Year (Anglia i Walia) | Klasa w Polsce |
|---|---|---|---|
| 4 | Pre-K | Reception | Przedszkole |
| 5 | Kindergarten | Year 1 | Przedszkole lub zerówka |
| 6 | Grade 1 | Year 2 | Zerówka lub klasa 1 |
| 7 | Grade 2 | Year 3 | Klasa 1 lub 2 |
| 8 | Grade 3 | Year 4 | Klasa 2 lub 3 |
| 9 | Grade 4 | Year 5 | Klasa 3 lub 4 |
| 10 | Grade 5 | Year 6 | Klasa 4 lub 5 |
| 11 | Grade 6 | Year 7 | Klasa 5 lub 6 |
| 12 | Grade 7 | Year 8 | Klasa 6 lub 7 |
| 13 | Grade 8 | Year 9 | Klasa 7 lub 8 |
| 14 | Grade 9 | Year 10 | Klasa 8 lub 1 liceum |
| 15 | Grade 10 | Year 11 | 1 lub 2 liceum |
| 16 | Grade 11 | Year 12 | 2 lub 3 liceum |
| 17 | Grade 12 | Year 13 | 3 lub 4 liceum |
W ostatniej kolumnie dziecko urodzone od stycznia do sierpnia jest w niższej klasie, a urodzone od września do grudnia w wyższej. Przykład: dziecko urodzone w marcu 2013 roku, które zaczyna naukę we wrześniu 2027, ma 1 września 14 lat, co oznacza Grade 9, Year 10 i polską klasę 8, więc w IAS byłoby o klasę wyżej niż w szkole polskiej.
Tabela to tylko wskazówka. Stany mają różne daty graniczne, dziecko urodzone blisko 1 września może pasować do obu roczników, a w IAS Kindergarten obejmuje wiek od około 4,5 do 6 lat, więc dziecko w wieku czterech i pół roku może być już w KG. Klasę zawsze potwierdza nasz dział rekrutacji po rozmowie z rodziną, a wynik dla konkretnej daty urodzenia pokaże kalkulator klasy.
Dyplom i GPA czy GCSE i A-level
Amerykański uczeń kończy szkołę z dwoma dokumentami. Dyplom potwierdza zaliczenie wymaganych kursów i punktów, zwykle w klasach 9 do 12, a wykaz ocen (transcript) wymienia każdy kurs z oceną i razem dają one średnią GPA, często w skali do 4,0, gdzie najwyższa ocena, czyli A, to 4 punkty.
Brytyjski uczeń dostaje osobne certyfikaty z poszczególnych przedmiotów i nie ma jednego dyplomu ukończenia szkoły. GCSE w Anglii ma skalę od 9 do 1, IGCSE, czyli wersja międzynarodowa, od A* do G albo od 9 do 1, zależnie od komisji egzaminacyjnej, a A-level od A* do E.
Tych wyników nie da się po prostu przeliczyć jednych na drugie. Każda uczelnia publikuje własne wymagania.
Gdzie w tym wszystkim jest IB
IB nie jest ani amerykańskie, ani brytyjskie. Program IB Diploma trwa dwa lata, dla uczniów mniej więcej od 16 do 18 lat, i prowadzą go szkoły obu typów: w szkole amerykańskiej wypełnia Grade 11 i 12, a w szkole brytyjskiej zastępuje A-level w Year 12 i 13.
Uczeń ma sześć przedmiotów, a do tego Theory of Knowledge, esej rozszerzony i CAS. Nie będziemy powtarzać innych poradników. Matura międzynarodowa czy A-level? porównuje IB z systemem brytyjskim, a IB, dyplom amerykański czy polska matura zestawia trzy ścieżki dostępne w IAS.
Jeśli możliwa jest kolejna przeprowadzka
Najpierw warto ustalić, kiedy mogłaby nastąpić. To ważniejsze niż system, od którego dziecko zacznie.
- Wyjazd do USA lub Kanady. Szkoła amerykańska albo każda szkoła z IB Diploma.
- Powrót do Anglii przed Year 10. W tym wieku sprawdzi się każdy z dwóch systemów.
- Powrót do Anglii w wieku 15 lub 16 lat. Jeśli to możliwe, lepiej zostać przy programie brytyjskim, bo kursy GCSE i IGCSE trwają przez cały Year 10 i 11, a późna zmiana może oznaczać braki w przedmiotach egzaminacyjnych.
- Kraj, którego jeszcze Państwo nie znają. Warto szukać IB Diploma.
- Studia w Polsce. Warto zapytać także o polską maturę.
Ostatnie dwa lata to w każdym systemie najtrudniejszy moment na zmianę szkoły, bo A-level i IB trwają po dwa lata, a przejście w połowie może oznaczać inne przedmioty, inną komisję egzaminacyjną albo jedno i drugie. Punkty amerykańskie łatwiej zabrać ze sobą. Nowa szkoła amerykańska czyta wykaz ocen i zalicza to, co już zrobione.
Każdą szkołę warto zapytać, co stanie się z kursami dziecka, jeśli rodzina wyjedzie w trakcie roku.
Czego chcą uczelnie
Uczelnie brytyjskie patrzą na konkretne przedmioty. Zgłoszenia idą przez UCAS, w ofercie są oceny z wybranych przedmiotów, a A-level i IB Diploma pasują do tego wprost. Sam amerykański dyplom często nie wystarcza: wiele uczelni chce do niego wyników AP, SAT lub ACT albo wysokich ocen z kursów zaawansowanych, a każda ustala własny zestaw, jak pokazują wymagania St Andrews i Exeter.
Uczelnie amerykańskie czytają całą teczkę kandydata: wykaz ocen, GPA, poziom trudności kursów, eseje, listy od nauczycieli, zajęcia poza lekcjami. Wiele z nich nie wymaga już SAT ani ACT, część wymaga, a lista się zmienia, więc trzeba to sprawdzać dla roku, w którym dziecko składa dokumenty. Kandydaci z IB Diploma i A-level też mogą się tam zgłaszać.
W Polsce lista NAWA świadectw uznawanych automatycznie wymienia amerykański High School Diploma, a z Wielkiej Brytanii A-level z co najmniej trzech przedmiotów. To dopiero pierwszy krok: każda uczelnia ustala własne zasady rekrutacji.
Czym jest IAS
IAS to międzynarodowa szkoła amerykańska w Warszawie, założona w 1989 roku. Uczymy od Pre-KG do klasy 12, po angielsku, w amerykańskim układzie klas. Nie jesteśmy szkołą brytyjską i nie realizujemy brytyjskiego programu. W ostatnich latach uczeń przygotowuje się do jednego z trzech dyplomów:
- amerykańskiego dyplomu szkoły średniej, z akredytacją Cognia,
- dyplomu IB, w klasach 11 i 12, z autoryzacją od 2006 roku,
- polskiej matury, na tym samym kampusie.
Uczniowie kończący szkołę z dyplomem IB albo maturą otrzymują także dyplom amerykański, po spełnieniu jego wymagań. Nie prowadzimy A-level. Nie prowadzimy też AP.
Trafiają do nas także uczniowie ze szkół brytyjskich. Jeśli dziecko jest teraz w trakcie IGCSE, w poradniku o IB i A-level podajemy, o co zapytać. Opłaty znajdą Państwo na stronie czesne.
Porozmawiajmy o Państwa dziecku
Prosimy podać datę urodzenia dziecka, obecną szkołę i klasę oraz planowany termin rozpoczęcia nauki, a dział rekrutacji powie, do której klasy dziecko najpewniej trafi i jakie ścieżki będą dla niego otwarte. Porozmawiaj z działem rekrutacji albo rozpocznij zgłoszenie. Adres: [email protected], telefon +48 22 649 14 40.
